Zit je in een rolstoel, dan wil je de lichamelijke functies die je nog wél hebt zo lang mogelijk goed houden. Veel mensen weten niet goed welke invloed de afstelling, flexibiliteit en het onderhoud van hun rolstoel hebben op hun gezondheid en lichaam. Jeroen Mengerink, adviseur bij O4 Wheelchairs, legt uit.

Gevraagd naar misverstanden onder rolstoelgebruikers waarmee zij onbewust hun lichaam schade berokkenen, antwoordt Jeroen resoluut: “De wens voor lichtgewicht rolstoelen en te ‘veilige’ afstellingen.” Daarnaast zijn veel rolstoelen niet flexibel genoeg om mee te groeien met de behoeften van hun gebruiker en kan gebrekkig onderhoud van invloed zijn. Gevolgen kunnen variëren van doorzitplekken en vermoeidheid tot onomkeerbare slijtage van schoudergewrichten en ruggenwervels.

Verschil tussen lichtgewicht en licht rijden

Het is een hardnekkig misverstand onder rolstoelgebruikers; om licht te rijden zou je een lichtgewicht rolstoel nodig hebben. Natuurlijk is het gewicht van de stoel van belang, maar: “Als een stoel en de manier waarop deze is ingesteld – hoe lichtgewicht ook – niet past wat jouw lijf en activiteiten, dan zal het verplaatsen juist zwaarder zijn. Met als gevolg dat je je schouders onnodig belast en na verloop van tijd beschadigd. Wanneer mensen eenmaal klachten ervaren is de eerste oplossing van zowel de consument en de gemeente vaak om elektrische ondersteuning aan te brengen op dezelfde stoel. Een vorm van symptoombestrijding waardoor je mobiliteit nog sneller afneemt omdat je steeds minder actief rijdt.”

Lichtgewicht, monoframe O4 rolstoel in ontwikkeling

Voor mensen die veel met de auto reizen betekent dit een lastige keuze. Zij willen een lichte stoel die gemakkelijk in en uit de auto getild kan worden tillen. “Om vervoer te vergemakkelijken hebben onze stoelen het 4-trapsysteem waarmee je de stoel zover mogelijk kunt inklappen. Daarnaast ontwikkelen wij momenteel een monoframe, lichtgewicht stoel met dezelfde kwaliteiten en ondersteuning als onze andere rolstoelen.”

Te ‘veilige’ afstelling brengt juist risico’s

Een tweede, veelvoorkomende ‘fout’ is een onjuiste afstelling. “Op beurzen staan wij vaak met de O4 4-puntsweegschaal. Nog veel te vaak zien we dat bezoekers hun rolstoel zo veilig hebben laten afstellen – om achterover kiepen te voorkomen – dat er te veel gewicht op de voorwielen komt. Dit rijdt onnodig zwaar en is ontzettend slecht voor de schouders.”

Imago anti-kiepwieltjes onterecht

Veel rolstoelgebruikers willen geen anti-kiepwieltjes, omdat deze het lastig kunnen maken om trottoirs op en af te gaan. Bovendien zien ze er volgens sommigen uit als ‘zijwieltjes’. Jeroen breekt een lans voor het hulpmiddel: “Ze zorgen ervoor dat je je stoel juist kan afstellen met het gewicht zoveel mogelijk op de achterwielen. Dat zou belangrijker moeten zijn dan hoe het eruit ziet. Bovendien ontwikkelen we momenteel anti-kiepwieltjes met een vering, zodat stoepjes geen probleem meer vormen.” Een andere oplossing is het oefenen van het nemen van obstakels. “Doe bijvoorbeeld eens mee aan een Wheelchair Skills dag van KJ-Projects. Aan het einde van de dag voel je je veel vertrouwder in je stoel en kan deze wellicht actiever worden afgesteld.”

Anders af- en samenstellen niet altijd meer mogelijk

Helaas wordt bij veel stoelen, zeker duurdere maatwerk rolstoelen, het gros van de afstellingen vastgezet. Vandaar de neiging van dealers en ergotherapeuten om voor een veiliger afstelling te kiezen. Om deze reden geeft O4 Wheelchairs workshops aan professionals, over onder meer het belang van een scherpe afstelling. “Het fijne aan O4 rolstoelen is dat deze altijd opnieuw en volledig traploos afgesteld kunnen worden. Fijn wanneer je je eerste rolstoel hebt gekocht, een half jaar hebt kunnen wennen en vervolgens merkt dat je een actievere afstelling wilt.” Een flexibele stoel is bovendien noodzakelijk bij progressieve ziekten als MS, waarbij het lichaam steeds meer ondersteuning nodig heeft. “Ook kunnen voetsteunen, armleggers, rugleuning en zitting vrij simpel worden vervangen.”

Armleggers en rugleuningen

Nog iets waarover veel rolstoelgebruikers onbewust niet de juiste keuze maken: armleggers. “Zeker jonge mensen willen liever geen armleggers. Ze zitten in de weg bij het rollen en worden lelijk gevonden. Maar in de praktijk zien we dat mensen naar voren gaan leunen en hun armen op hun benen leggen. Een arm vormt ongeveer 10 procent van je lichaamsgewicht. Ga maar na hoeveel extra druk je daarmee op je benen en je billen legt. En bij een naar voren gebogen houding raken je organen beklemd, wat slecht is voor de bloedtoevoer en functies.” Op den duur is deze houding bovendien slecht voor de ruggenwervels. Oplossing is volgens Jeroen vrij simpel: “Op al onze stoelen kunnen afneembare armleggers gemonteerd worden. Als je voelt dat je moe wordt, gebruik je ze en zal je je rug automatisch in de rugleuning drukken.”

Te lage rugleuning

Kies niet voor een te lage rugleuning. “Wederom geldt dit veelal voor jongeren; die willen voor het oog ‘zo min mogelijk rolstoel’. Begrijpelijk maar onverstandig. Wanneer een rugleuning te laag is, raak je sneller vermoeid (omdat je ondersteuning mist) en ga je voorover leunen. Organen en ruggenwervels komen in de knel en je gewicht komt op de voorwielen waardoor je schouders het zwaarder te voorduren krijgen.” Een rugleuning hoort tot maximaal twee tot drie centimeter onder het schouderblad te komen. Dan kost het je veel minder energie om rechtop te blijven zitten. O4 rolstoelen hebben geen enorme, platte rugleuningen maar hebben door hun gebogen vorm een sportieve uitstraling. “Bovendien kan je zelf de kleur kiezen, komen er deze zomer twee nieuwe modieuze kleuren bij geselecteerd door Kelly Sue van Sue’s Warriors, en lanceren we deze zomer gave sleeves voor over de rugleuning.”

Onderhoud je stoel én je lijf

Ten slotte nog enkele weetjes betreffende het onderhoud van je stoel en je lijf:

  • Bij een te lage bandenspanning rijdt je rolstoel veel zwaarder, wat slecht is voor je schouders
  • Hetzelfde geldt voor afgesleten banden. Pomp je banden dus regelmatig op en vervang ze indien nodig;
  • Houd je voorwielen schoon. Met name haren, stof en zand kunnen verstrikt raken in de lagers en het rijden veel zwaarder maken;
  • Houd je wielen goed schoon. Smeer geen vet op de draaiende delen! De lagers zijn onderhoudsvrij; het vet trekt alleen maar vuil aan;
  • Bescherm je zitting tegen vocht. Het schuim raakt hierdoor een deel van zijn kwaliteiten kwijt. Heb je het gevoel dat je zitting niet meer genoeg steun biedt? Laat hem controleren, zo ga je onnodig ‘zitvlees’ en discomfort tegen;
  • Een luchtzitting dien je eens in de maand te controleren en zo nodig op te pompen. Vraag aan je dealer hoe! 

Blijf fit in je rolstoel: laat ons op Facebook jouw favoriete rolstoelworkout weten en wij maken van de beste inzendingen en in samenwerking met een fysiotherapeur een 10 minuten workout! De beste inzending wint een meet&greet met Laura de Vaan.

 

 

contact

kontakt

contact

contact

Met deze rolstoeltips behoud je zo lang mogelijk je lichamelijke functies