Gaat je rolstoel al even mee, maar is je lichaam wel veranderd? Of is je rolstoel nog realtief nieuw, maar ben je niet helemaal tevreden over hoe hij zit? Het kan zijn dat je rolstoel niet exact de juiste maatvoering (meer) heeft. Jeroen Mengerink, bewegingstechnoloog en adviseur bij O4 Wheelchairs, deelt 8 basisuitgangspunten waarmee je kunt controleren of je in jouw rolstoel nog goed zit.

De volgende 8 uitgangspunten kan je zelf controleren, bijvoorbeeld met behulp van een spiegel of met je partner, kind of goede vriend. Indien je rolstoel op een of meerdere punten sterk afwijkt van onderstaande adviezen, kan het goed zijn om contact op te nemen met je dealer.

1. Ondersteuning bekken

Jeroen: “De basis voor goed zitten, zit in het bekken en de heupen. Het bekken moet bij de zitbeenderen en in de onderrug goed ondersteund worden, zodat het in een goede houding blijft. Dat wil zeggen dat de rug zijn natuurlijke S-vorm aanneemt, rechtop met een lichte holling ter hoogte van de onderrug. Dat houdt rug en organen klachtenvrij. Een zitting van een rolstoel dient hiervoor te zijn voorzien van een ergo-knik; de achterzijde van de zitting is lager dan de voorzijde. In combinatie met een goede onderrugondersteuning, zorgt dit ervoor dat het bekken niet naar achteren kan kantelen, de rug niet bol trekt en jij niet in elkaar gezakt zit.”

2. Manuele rughoekverstelling

“Als het bekken goed is gepositioneerd, ga je kijken hoe de rugleuning het beste kan worden afgesteld. Het belangrijk dat een rolstoel voldoende steun in de rug en onderrug biedt, zodat het bekken naar voren wordt gekanteld. Behalve deze juiste basisstand is het belangrijk om dynamisch te kunnen zitten, dat je stoel kan meebewegen met jouw activiteiten. De rolstoelen van O4 kunnen allemaal uitgerust worden met manuele rughoekverstelling. Hiermee ben je in staat gesteld om de rugleuning op ieder gewenst moment van stand en daarmee van zithouding te veranderen.”

3. Hoogte rugleuning

“De hoogte van de rugleuning cruciaal bij goed zitten. Met name jongere rolstoelgebruikers, die het liefst zo ‘min mogelijk rolstoel’ om zich heen hebben, kiezen nogal eens voor een te korte rugleuning. De stelregel die wij gebruiken – op basis van onderzoek en ervaring – is dat de rugleuning het beste maximaal 2 tot 3 centimeter onder je schouderbladen mag komen. Als je bekken en rug goed worden ondersteund, kun je rechtop en ontspannen zitten. Je zakt niet in en zorgt er zo voor dat je buik en longen de ruimte krijgen. Is dat niet het geval, dan word je kortademig. Maag en darmen zullen minder goed eten verteren en ook de overige organen functioneren niet optimaal. Dit alles leidt tot een tekort aan energie.”

4. Ondersteuning benen

“Voor de juiste ondersteuning van de benen kijken we naar de lengte van de zitting, ofwel de zitdiepte. Is een zitting te diep, dan word je als het ware uit de zitting getrokken doordat je met je onderbenen tegen de voorzijde van de zitting drukt. Bloed- en lymfvaten lopen aan de achterkant van je knieën; deze vaten zal je afknellen. Onvoldoende bloedtoevoer naar je onderbenen kan vervolgens leiden tot klachten zoals verlies van gevoel en pijn in voeten en onderbenen. Een te korte zitting heeft tot gevolg dat de benen naar buiten kunnen vallen, wat leidt tot een instabiele zithouding met rugklachten tot gevolg. Daarnaast is het zo dat een te korte zitting, het oppervlak verkleint waarop het gewicht van de romp rust. Hoe kleiner dit oppervlak, hoe groter de zitdruk. Dit kan onder meer doorzitplekken veroorzaken. Afhankelijk van hoe de rolstoel gebruikt wordt houden we 4-7 cm aan als ruimte tussen de voorkant van de zitting en de knieholte. Als je trippelt dient deze ruimte groter te zijn dan wanneer je je voeten veelal op de voetplaat hebt staan.”

5. Breedte van de zitting

“Als een zitting te breed is, zijn de heupen en bovenbenen van een rolstoelgebruiker niet goed ondersteund. Gevolg is dat de benen naar buiten vallen, draaien of zakken. Het bekken kantelt naar voren wat ervoor zorgt ervoor dat iemand ‘inzakt’. Een ander mogelijk gevolg van een te brede zitting is dat de gebruiker scheef gaat zitten en dit zal compenseren met zijn of haar rug. Hierdoor ontwikkel je allerlei klachten op korte maar ook lange termijn, zoals pijn en uiteindelijk scheefgroei van de ruggenwervels. En te smalle zitting komt bijna niet voor, omdat dat simpelweg direct pijn zal doen aan de zijkant van de heupen en billen.”

6. Voetplaten

“Staan de voetplaten te hoog, dan druk je de knieën en daarmee de bovenbenen omhoog. Hierdoor wordt de druk van het zitten niet over de gehele bovenbenen en de billen verdeeld; de druk op de billen wordt vele malen groter. Dit kan leiden tot doorzitplekken. Staan de voetplaten te laag, dan zullen de benen gaan hangen en dat zal de bloedtoevoer richting de benen afknellen.”

7. Ergo-dynamisch rijden

“Voor licht en ergo-dynamisch rijden is je positie ten opzichte van de achterwielen het belangrijkste. Je rug zou in lijn met de assen moeten zijn, je bekken een fractie achter de as gepositioneerd. Zit je met je schouders te ver vóór de assen van de achterwielen, dan komt er veel gewicht en druk op de voorwielen wat ervoor zorgt dat een rolstoel onnodig zwaar rijdt. Een goede positionering ten opzichte van de achterwielen van een rolstoel ontlast de schoudergewrichten, zodat mogelijk schadelijke gevolgen op de lange termijn worden voorkomen. Daarnaast mogen de wielen niet te klein of te groot zijn. Als ze te klein zijn, heb je minder kracht om te rijden omdat je alleen je handen of onderarmen gebruikt. Als ze te groot zijn, dan kan het zijn dat je je schouders te hoog moet optrekken tijdens het rijden en dat is niet goed voor je schoudergewrichten. Wij hanteren de volgende stelregel: Je moet met je vingertoppen in de buurt kunnen komen van de as van het achterwiel.”

Lees hier meer over licht rijden

8. Afwisselende zithouding

“Mensen die niet in een rolstoel zitten, veranderen continu van houding afhankelijk van de activiteit die zij ondernemen. Dynamisch zitten – zoals we dat noemen – is ook voor rolstoelgebruikers ontzettend belangrijk. Het zorgt bewezen voor meer vitaliteit. Daarom is het belangrijk dat je zelf en gemakkelijk de rugleuning en zitting kan veranderen. Het bijzondere aan O4 rolstoelen is dat gebruikers die mogelijkheid hebben. Deze afwisseling is mogelijk dankzij onze gepatenteerde zithoek- en rughoekverstelling in onze Hoppers. Daarmee kan je gedurende de dag je zithouding aanpassen aan de taak waar je op dat moment mee bezig bent.”

Ben je een actieve en/of werkende rolstoelgebruiker en beperkt je rolstoel je in je bewegingsvrijheid, je activiteiten of je werk? Lees dan hier hoe je de juiste rolstoel voor jou vergoed krijgt vanuit de WMO.

Ergo-dynamisch werken

Als je goed zit in je rolstoel, krijg je ook meer bewegingsvrijheid. Bijvoorbeeld op de werkplek. Jeroen benoemt hier de werkrolstoel van O4, de WorkHopper. “Mensen kunnen zelf de zitting van deze rolstoel gemakkelijk van hoek of stand veranderen, zodat ze beter om zich heen kunnen reiken. Handig als je een print- en kopieerapparaat wilt bedienen of iets uit een hogere kast wilt pakken. Dit kun je ook doen met onze ActivRelaxHopper. Deze rolstoel biedt bovendien een kantelverstelling naar beneden, waardoor je als rolstoelgebruiker naast een actievere houding ook meer ontspanning kunt vinden, bijvoorbeeld in een ligstand. Veel mensen hebben er baat bij om even te kunnen ontspannen in hun rolstoel. Na zo’n rustmoment hebben ze weer nieuwe energie om aan de slag te gaan.”

Beperkt jouw rolstoel je in je werk? Lees hier tips over hoe je een werkrolstoel aanvraagt.

Lijkt je rolstoel aan een van de 8 punten niet (meer) te voldoen? Neem contact op met je dealer. Vraag zeker ook een gratis testweek van een van onze Hoppers aan. Wij nemen dan zo spoedig mogelijk contact met je.

contact

kontakt

contact

contact

Heeft jouw rolstoel nog de juiste maatvoering? 8 uitgangspunten om te controleren